Hermeneutiek - Avond 5: de exegese (uitleg, verklaring) van het Oude Testament

Ons programma bestond uit twee delen: eerst was er een ‘toegift’ die nog aansloot bij avond 4, de kerkgeschiedenis-avond. Vier deelnemers hadden zich samen verdiept in een paar hermeneutische vragen bij de recente kerkscheuring in de 60-er jaren. 

Vragen zoals: kunnen wij, achteraf erop terugkijkend, ontdekken welke factoren toen een rol gespeeld hebben, waardoor het gegaan is zoals het gegaan is? De vraagstelling beperkte zich tot twee documenten: (delen uit) de Open Brief, en (delen uit) de tekst van het Synodebesluit waarin ds. Schoep als ondertekenaar van de Open Brief geweerd werd van de Synode van Amersfoort-West. De crisis in die jaren omvatte natuurlijk nog heel wat meer zaken en discussiepunten, maar dat voert te ver. De groep-van-vier noemde een vijftal factoren, waarbij vooral deze mij opviel: “luisteren naar elkaar was kennelijk moeilijk in die jaren, zo niet onmogelijk”. Je stelde niet mèt de ander vast wat hij van mening was, maar zónder hem. Dat werd trouwens niet gezien als typisch-vrijgemaakt, in die jaren: ook in de samenleving kwam je dit tegen; het was een zuilen-samenleving, met heel wat polarisering van de ene zuil ten opzichte van de andere. Dat je ook als gelovige een kind van je tijd bent, werd zo weer bevestigd. Kunnen we hier voor nu ook wat van leren? Ja, zei de groep-van-vier: de strakheid van toen is wel verdwenen, en dat vinden we positief, alleen: is dat niet aan het doorschieten naar onverschilligheid (“wat doet het ertoe of iets juist is of niet?”)? En: we hebben meer oog voor het leed dat je elkaar in dat soort situaties aandoet; en: we aanvaarden meer verscheidenheid, dus dat de één op bepaalde punten toch wat anders denkt en zijn geloof invult, dan de ander – met ook hier weer die valkuil: moeten we met elkaar niet oppassen dat we àlles gaan relativeren, en dus ook Gods waarheid?

Na dit rondje verdieping in de recente (eigen) kerkgeschiedenis gingen we naar hoofdstuk 5 van ons studieboek Gereformeerde Hermeneutiek Vandaag. Hoofdstuk 5 gaat over hermeneutiek en de exegese (uitleg, verklaring) van het Oude Testament, geschreven door prof. G.Kwakkel. Een goed-leesbaar verhaal! Omdat daar verder weinig over uit te leggen was, maakten we er een praktijkoefening van. We wilden met elkaar de uitleg aanpakken van een Bijbeltekst in de buurt van de Bijbeltekst die Gert Kwakkel zelf als voorbeeld behandelde, namelijk Jeremia 29:11”Bid tot de HEER voor de stad waarheen Ik jullie weggevoerd heb en zet je in voor haar bloei, want de bloei van de stad is ook jullie bloei”. We keken eerst, hoe je zo’n tekst snel en oppervlakkig op je eigen tijd en situatie kunt toepassen. Dat kan uitkomen bij: zet je (politiek, maatschappelijk) maar in voor de samenleving waarin je woont; wees een priester die voorbede doet voor stad en land. Zoiets. Daarna gingen we kijken of we met de tools die Gert Kwakkel ons aanreikte, misschien verder konden komen. Een hermeneutische aanpak die je daarbij kunt volgen, is dat je vragen stelt over ‘de wereld achter de tekst’ (wat speelde er allemaal, waardoor Jeremia moest zeggen wat hij in onze tekst gezegd heeft?), over ‘de wereld van de tekst’ (wat zegt Jeremia precies in deze tekst, welke boodschap wil hij communiceren met zijn hoorders/lezers?), en over ‘de wereld voor de tekst’ (wat gaat dit alles óns zeggen in onze situatie, hoe trek je de lijn door?). We hebben deze vraagstellingen gecombineerd met een heilshistorische benadering van de Bijbel en dus ook van deze Bijbeltekst, we gaven dus aandacht aan het grotere geheel van Gods heilshandelen in deze wereld, waar uiteindelijk ook déze tekst deel van uitmaakt. Ik noem een paar uitspraken uit onze bespreking: 

* je ziet hier duidelijk Gods trouw als VerbondsGod: ook in het oordeel (Israël is gedeeltelijk al in ballingschap gevoerd) blijft Hij Zijn volk aanspreken en stelt Hij een toekomst in het vooruitzicht; 

* de essentie van deze tekst voor tóén is dat de ballingen in Babel opgeroepen worden om het oordeel dat God over hen brengt (de ballingschap) ook te aanvaarden; 70 jaar lang zal hun leven dáár zijn, en ze moeten dus niet hun spullen ingepakt laten staan om zo snel mogelijk weer terug naar Jeruzalem te gaan; ze moeten zich volledig richten op een leven-dáár; 

* in de loop van de tijd – binnen 10 jaar – is gebleken dat Jeremia in Israël de ‘echte’ profeet was, en dat de profeten die verkondigden dat Jeruzalem nooit zou vallen, valse profeten waren; 

* 70 jaar later zou blijken dat God woord hield doordat Hij een eind maakte aan de ballingschap – maar toen waren niet alle Israëlieten bereid om naar het Beloofde Land weer terug te keren, ze waren te sterk verworteld geraakt in het land van de ballingschap; 

* lijnen naar nu – nieuwtestamentische situatie – toe: wij leven niet onder het oordeel (Christus nam dat van ons over), maar christenen leven wel ‘als vreemdelingen in de verstrooiing’ (1 Petr.1), of als ‘zaad’ dat samen met ‘het onkruid’ opgroeit naar de laatste dag toe, en op dat traject moeten wij ons kennelijk niet uit de ons omringende wereld willen terugtrekken, maar mogen we daarin juist onze plaats innemen – maar dan wel zo, dat we niet te sterk verworteld raken in die ons omringende wereld, maar dat we gericht blijven op het Komende Koninkrijk. 

Iemand merkte op: is er nu niet bijna een preek geboren? – tja, wie weet; in ieder geval is dit Bijbelgedeelte dicht naar ons toe gekomen. En we leren met elkaar, welke stappen we in een preek mogen verwachten, bijvoorbeeld van Oudtestamentische tekst naar Nieuwtestamentische gemeente. We hopen dat dit bij het luisteren helpt.Wees van harte welkom op maandag 19 februari 2018, start om 20.00 uur in de kerk (eventueel koffie vooraf).



Als het je wat lijkt, ook als je niet aan alle avonden denkt, maar aan een paar, of als je gewoon een keer binnen wilt lopen om te kijken wat het is; geef het dan svp aan ds. de Kimpe door. Dit kan mondeling, telefonisch of via Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. . Als je het boek wilt aanschaffen kun je dat via Bert Wisse doen: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken..

ps. nog wat meer info over hermeneutiek: Hermeneutiek lees- en bespreekgroep

Activiteiten

Geen gegevens gevonden

Adres

Van Schothorststraat 24
3772 AX  Barneveld
Telefoon: 0342-490239
 

Predikant sectie Zuid

Ds. G.F. de Kimpe

Predikant sectie Noord

Ds. A. Buursema

Missionair predikant

Ds. H.H. van Alten, werkzaam aan het gereformeerd seminarie Kiev, Oekraïne

Tweets @kerkinbarneveld